అనిల్ బిశ్వాస్ - చలనచిత్ర సంగీత రధసారధి

సంగీత దర్శకులకే సంగీత దర్శకుడు, ఎందరో గాయకులకు మార్గదర్శి అనిల్ బిశ్వాస్. (1914-2003) (Pencil sketch)

ముకేష్, తలత్ మహమ్మద్ వంటి అగ్రశ్రేణి గాయకులను వెండితెరకు పరిచయం చేసిన ఘనత వీరిది. నటుడు కావాలని అనుకున్న తలత్ మహమ్మద్ కి "నువ్వు నటుడుగా కంటే గాయకుడుగానే రాణిస్తావని" చెప్పి తన సంగీత దర్శకత్వంలో తొలి అవకాశం ఇచ్చాడు. తర్వాత రోజుల్లో తలత్ "King of Gajals" గా ఎంత పేరు ప్రఖ్యాతులు గడించాడో జగద్విదితం. "కె. ఎల్. సైగల్ ని అనుసరించవద్దని నీ style లోనే నువ్వు పాడమని" ముకేష్ కి సలహా ఇచ్చింది కూడా ఈయనే.

లతా మంగేష్కర్ వంటి గాయనీ మణులకు పాట పాడుతున్నప్పుడు పాటించ వలసిన breathing technics నేర్పింది కూడా ఈయనే .

అనిల్ బిశ్వాస్, గులాం హైదర్ మరియు ఖేమ్‌చంద్ ప్రకాష్ లతా మంగేష్కర్ చిత్ర పరిశ్రమలో ఆమె భవిష్యత్తు అనిశ్చితంగా ఉన్న సమయంలో ఆమెకు మద్దతుగా నిలిచారు. ఆమె "సన్నని" వాయిస్ మరియు ఆమె సరిగ్గా లేని  ఉర్దూ ఉచ్చారణ పై పలు విమర్శలు వచ్చాయట. కానీ ఈ ముగ్గురి సహకారంతో  తన గానంపై ప్రత్యేక శ్రధ్ధ పెట్టి, విశేషమైన కృషి చేసి కొన్ని  దశాబ్దాలుపాటు హిందీ చిత్రాలలో తిరుగులేని  ప్రముఖ మహిళా గాయనిగా ఎదిగింది. లతా మంగేష్కర్ "ఇన్ హర్ ఓన్ వాయిస్" (నస్రీన్ మున్నీ కబీర్) పుస్తకంలో అనిల్ బిశ్వాస్ నుండి ఆమె నేర్చుకున్న విషయాలు కొన్ని ప్రస్తావించారు.. 

అనిల్ బిశ్వాస్ సంగీత దర్శకత్వంలో లతా మంగేష్కర్ "లాడ్లీ" చిత్రంలో "tumhare bulane ko jee chaahta hai' పాడిన ఈ క్రిందపాట వింటుంటే అప్పటి ఆమె గొంతు ఎలాగుండేదో తెలుస్తుంది.  

https://www.youtube.com/watch?v=YFHIrQF996s  

1943 సంవత్సరంలో విడుదలైన "కిస్మత్" భారతీయ చలనచిత్ర చరిత్రలోనే first super block buster గా పేరొందింది.(ఈ చిత్రాన్ని "భలేరాముడు" గా తర్వాత తెలుగులో "ప్రేమపాశం" అని తమిళ్ లో నిర్మించారు) 1975 లో విడుదలైన 'షోలే' చిత్రం వరకూ దీనిని అధిగమించిన hit చిత్రం మరొకటి రాలేదు. 'కిస్మత్' చిత్రానికి సంగీతం సమకూర్చినది అనిల్ బిశ్వాస్.

అనిల్ బిశ్వాస్ ఒక్క సంగీత దర్శకుడే కాదు, విద్యార్ధి దశలోనే స్వాతంత్ర్య సమర యుధ్ధంలో పాల్గొని జైల్ శిక్ష కూడా అనుభవించాడు.

నౌషాద్ వంటి అగ్రశ్రేణి సంగీత దర్శకులు కూడా వీరు కనిపించినప్పుడు వీరికి పాదాభివందనం చేసేవారు.

ఈ మహానుభావునికి నా చిత్ర నివాళి.

హేరంబా!నినుబూజసేయుటగనన్ హ్రీంకారి మేల్గూర్పదే!

 

గణపతి నవరాత్రులు సందర్భంగా నేను వేసిన pencil చిత్రం.

పద్యాలు సౌజన్యం : డా. Umadevi Prasadarao Jandhyala గారు.

శా॥

హేరంబా!నినుబూజసేయుటగనన్ హ్రీంకారి మేల్గూర్పదే!

నేరంబుల్ మదినెంచకే దయగనన్ నిర్విఘ్నమౌ కార్యముల్

భారంబుల్ దొలగన్ జనంబులకు, మాప్రారబ్థముల్ దీరగా

రారమ్మంచునుబిల్చి యూర్జితముగా లంబోదరున్ గొల్వమే!

భావము=హేరంబుడవైన గౌరీ సుతా!నీపూజ చేయడంచూసి ఆ పార్వతీ దేవి మేలు కలగజేస్తుంది.

మా తప్పులు మన్నించి దయతో నీవు చూడగా మాకార్యములు నిర్విఘ్నముగా పూర్తవుతాయి.జనుల సమస్యలు పోయి ప్రారబ్థములు తీరగలవు. అందుకే ఆ లంబోదరుని స్వాగతించి

ఘనంగా ఉత్సవాలు చేస్తాము.

2)

ఉ.మా॥

సూర్యుని తోసమానమగు శుష్మము గల్గిన వక్రతుండనీ

తూర్యపు మ్రోతమాత్రమున దూలగ జేతువు శత్రుసైన్యమున్

శౌర్యము నెంచమాదరమె,

సాయుధరూపము జూడసాధ్యమే!

ధైర్యము గల్గునిన్ దలపఁద్రస్నువు కైనను విఘ్ననాయకా!

భావము-

సూర్యునితో సమానమైన తేజస్సు గల వక్రతుండా! నీ వాద్య ఘోష వినబడినంత మాత్రాన శత్రుసైన్యాలు తూలిపోతాయి.నీ పరాక్రమమెంచడం మా తరమా! నీవు ఆయుధాలను ధరించిన రూపం చూడగలమా! (త్రస్నువు)పిరికి వాడికి కూడ నిన్ను తలుచుకుంటే ధైర్యం వస్తుంది .

గణపతి - చిత్రాలు, పద్యాలు

 

గణపతి నవరాత్రులు సందర్బంగా వేసిన చిత్రం.

పద్యాలు/భావం సౌజన్యం : డా. Umadevi Prasadarao Jandhyala గారు.

యుక్తి గణపతి/ శక్తి గణపతి

1)

కం॥

వెనకయ్య షణ్ముఖుని వలె

జని, దా విశ్వములజుట్ట సందేహింపన్

గనపడె నొకమార్గంబన

జననీ జనకులకుమ్రొక్కి జయమును బొందెన్ !

*భావము=

వెనకయ్య= వినాయకుడు

గణాధిపతి పదవికి ఎవరు ముందు విశ్వాన్ని చుట్టి వస్తారో వారు అర్హులు అని పరమేశ్వరుడు అనగా , వినాయకుడు కుమారస్వామివలె వేగంగా విశ్వప్రదక్షిణము చేయలేక తన జననీ జనకులే తనకు విశ్వంతో సమానులని వారి చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేసి తల్లిదండ్రులను మెప్పించి గణాధిపతి అయినాడు. అన్ని చోట్ల కుమారస్వామికి తనకన్నా ముందు తన సోదరుడు వెళ్ళడం కూడ కనబడటం వినాయకుని భక్తి తత్పరతకు నిదర్శనం.

2)

మత్తకోకిల ॥పంచపాది

దోషకారగు వేల్పునొక్కని దూఱియింద్రుడుఁబొమ్మనన్

మూషికాసురుడై జనించెను భూమియందున నీచుడై

శేష ధాన్యము లన్నిమ్రింగగ జేరె నాశ్రమ వాటికల్

భీషణుండు గణేశుడంతట వేసి పాశము బట్టగన్

శోషబొందిన మూషికమ్మయె శూర్పకర్ణుని బండిగన్!

*భావము-

స్త్రీలపట్ల దోషపూరితమైన స్వభావం చూపిన , సభకు ఆటంకం కలిగించిన ఒక గంధర్వునికి ఇంద్రుడు ఎలుకగా పుట్టమని శాపమిచ్చాడు. వాడు మూషికమై ఆశ్రమాలలో ఋషులకు శాంతిలేకుండా చేస్తుంటే విఘ్నేశ్వరుడు తన పాశంతో బంధించి వాహనంగా చేసుకున్నాడు.

చంచలమైన మనస్సును మన చెప్పుచేతలలో ఉంచుకోవాలని అంతరార్థం.

~~~~~~~

డా. ఉమాదేవి జంధ్యాల

గణపతి నవరాత్రులు - పద్యసుమాలు

 

గణపతి నవరాత్రులు సందర్భంగా నా చిత్రానికి డా. ఉమాదేవి జంధ్యాల గారు అందించిన పద్య సుమాలు.

1)ఉ॥
శ్రీయని సింధురాననుని చిత్తమునందున నిల్పికార్యముల్
జేయ జయంబుగల్గునని సిద్ధివినాయక!యెల్లరీభువిన్
నీయరుదైనరూపమును నెమ్మిభజింపగ భాద్రమందునన్
శ్రేయమొసంగి స్వామి! గుణ శీలము లిత్తువు భక్తకోటికిన్ !
 

2)
మ ॥
సరినీకెవ్వరొసంగగా వరములన్ సామాన్య సంసారికిన్
గరికన్ బెట్టిన సంతసించి మిగులన్ గైకొందు వుండ్రాళ్ళు నీ
గరుణాపూరిత మైనదృక్కులు వినా కల్మేది లోకంబులో !
వరదా! భారము నీదియంచు దల నీ పాదంబుపైనుంచితిన్ !
 

గోత్రం అంటే ఏమిటి...? (సేకరణ)

 *గోత్రం అంటే ఏమిటి?* 

సైన్సు ప్రకారము 

మన పూర్వీకులు

గోత్ర విధానాన్ని ఎలా 

ఏర్పాటు చేశారో గమనించండి.

మీరు పూజలో కూర్చున్న 

ప్రతిసారీ, పూజారి మీ గోత్రం గురించి ఎందుకు అడుగుతారో మీకు తెలుసా? 

మీకు తెలీదు కాబట్టి అది చాదస్తం అనుకుంటున్నారు??

గోత్రం  వెనుక ఉన్న శాస్త్రం మరేమిటో కాదు- 

*జీన్-మ్యాపింగ్* అని ఈమధ్య కాలంలో బాగా ప్రాచుర్యం 

పొందిన అధునాతన శాస్త్రమే!

గోత్రం వ్యవస్థ అంటే ఏమిటి ?

మనకు ఈ వ్యవస్థ ఎందుకు ఉంది? 

వివాహాలకు ఇది చాలా ముఖ్యమైనదిగా మనము ఎందుకు భావిస్తాము? 

కొడుకులకు ఈ గోత్రం  ఎందుకు వారసత్వంగా వస్తుంది మరి కుమార్తెలు ఎందుకు రాదు?

వివాహం తర్వాత కుమార్తె గోత్రం ఎలా / ఎందుకు మారాలి? 

తర్కం ఏమిటి?

ఇది మనము అనుసరించే అద్భుతమైన జన్యు శాస్త్రం.  

మన గోత్ర వ్యవస్థ వెనుక 

జన్యుశాస్త్ర వ్యవస్థ ఎలా పనిచేస్తుందో చూద్దాం!

గోత్రమ్ అనే పదం రెండు సంస్కృత పదాల నుండి ఏర్పడింది.  

మొదటి పదం 'గౌ'- అంటే ఆవు, రెండవ పదం 'త్రాహి' అంటే కొట్టం

గోత్రం అంటే 'గోశాల' అని అర్ధం.

జీవశాస్త్రపరంగా, మానవ శరీరంలో  23 జతల క్రోమోజోములు ఉన్నాయి, 

వీటిల్లో సెక్స్ క్రోమోజోములు

 (తండ్రి నుండి ఒకటి మరియు తల్లి నుండి ఒకటి) అని పిలువబడే ఒక జత ఉంది. 

ఇది వ్యక్తి(ఫలిత కణం) యొక్క లింగాన్ని ( gender) నిర్ణయిస్తుంది.

గర్భధారణ సమయంలో ఫలిత కణం XX క్రోమోజోములు అయితే  అమ్మాయి అవుతుంది, అదే XY అయితే  అబ్బాయి అవుతాడు.

XY లో - X తల్లి నుండి 

మరియు Y తండ్రి నుండి తీసుకుంటుంది.

ఈ Y ప్రత్యేకమైనది మరియు 

అది X లో కలవదు. 

కాబట్టి XY లో, Y X ని అణచివేస్తుంది , అందుకే కొడుకు Y క్రోమోజోమ్‌లను పొందుతాడు. 

ఇది మగ వంశం మధ్య మాత్రమే వెళుతుంది. (తండ్రి నుండి కొడుకు మరియు మనవడు ముని మనవడు ... అలా..).

మహిళలు ఎప్పటికీ Y ను పొందరు. అందువల్ల వంశవృక్షాన్ని గుర్తించడంలో జన్యుశాస్త్రంలో Y కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. స్త్రీలు ఎప్పటికీ Y ను పొందరు కాబట్టి స్త్రీ గోత్రం తన భర్తకు చెందినది అవుతుంది. అలా తన కూతురి గోత్రం వివాహం తరువాత మార్పు చెందుతుంది. 

ఒకే గోత్రీకుల మధ్య వివాహాలు జన్యుపరమైన రుగ్మతలను కలిగించే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి...

గోత్రం ప్రకారం సంక్రమించిన Y క్రోమోజోమ్‌లు ఒకటిగా  ఉండకూడదు 

ఎందుకంటే అది లోపభూయిష్టమైన ఫలిత కణాలను సక్రియం చేస్తుంది.....

ఇదే కొనసాగితే, ఇది పురుషుల సృష్టికి కీలకమైన Y క్రోమోజోమ్  పరిమాణం మరియు బలాన్ని తగ్గిస్తుంది..... కొన్ని సందర్భాలలో నశింపజేస్తాయి.

ఈ ప్రపంచంలో Y క్రోమోజోమ్ లేనట్లయితే, మగజాతే అంతరించిపోయేలా చేస్తుంది.

కాబట్టి గోత్రవ్యవస్థ జన్యుపరమైన 

లోపాలను నివారించడానికి మరియు Y క్రోమోజోమ్‌ను రక్షించడానికి ప్రయత్నించే ఒక పద్ధతే స్వగోత్రం. అందుకనే స్వగోత్రీకుల మధ్య వివాహం నిషేధించారు...

మన మహాఋషులచే సృష్టించబడ్డ అద్భుతమైన బయో సైన్స్ గోత్రం. ఇది

మన భారతీయ వారసత్వ సంపద అని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు..

మన ఋషులు వేలాది సంవత్సరాల క్రితమే _ "GENE MAPPING" _ క్రమబద్ధీకరించారు.

అందుకనే ఈసారి ఎవరైనా గోత్రమని అంటే చాదస్తం అని కొట్టి పడేయకండి ...... ప్రవర తో సహా చెప్పండి.

అరుణవర్ణముగలఁ దరుణగణపతిని బూజింపఁగార్యముల్ బూర్తి యగును

 

 

 

తరుణ గణపతి

 

1)సీ॥

అరుణవర్ణముగలఁ దరుణగణపతిని

బూజింపఁగార్యముల్ బూర్తి యగును

చెరకుగడనుబట్టి చెరుపునుఁబోగొట్టి

సరిజేయు మార్గంబు సవ్యముగను!

పాశాంకుశాదులన్ బట్టిహస్తములందు

పాపాత్ములబనిని బట్టునితడు!

అగజాననుండిచ్చు యౌవనోత్సాహముల్

గొల్వగ యువకులు గూర్మితోడ!

ఆపదలదీర్చు నర్థింప నార్తితోడ

వృత్తి వ్యాపారములయందు వృద్ధినిచ్చు!

పారద్రోలును నిస్పృహ భయము బాపు!

తరుణ గణపతి గొల్వుడిత్తరుణ మందు!

కం॥

వెలగలు కదళీ జామల

నెలుకకు పైనెక్కి జనెడి యీశుసుతునకున్

కొలుచుచు బెట్టెడి వారికి

కలిగించునువిజయములను కరివదనుండున్!

~~~~~~~~

నా చిత్రానికి పద్య రచన సౌజన్యం : డా. ఉమాదేవి జంధ్యాల

గజముఖ! వక్ర తుండ!యుమ కల్పన జేసిన ముద్దురూపమా!

 

మిత్రులందరికీ వినాయక చవితి శుభాకాంక్షలు.

 

చం॥

గజముఖ! వక్ర తుండ!యుమ కల్పన జేసిన ముద్దురూపమా!

భుజములు నాల్గు గల్గిన విభూతి దలంపగమాకు శక్యమే!

వ్రజమును గానమయ్య పదపద్మము బట్టక నాఖువాహనా!

విజయము నిమ్ముకార్యముల విఘ్నములై నెరవేర దేవరా!

వ్రజము= దారి 

 

కం॥

కదళిని దక్షిణ కరమున

పదిలంబుగ చెఱకుగడను వామము నందున్

కుదురుగ బట్టిన గణపతి

ముదమును గలిగించె బర్వి మోదకములకై ! 

 

ఉ॥

బాలుడు ముద్దుగూనయని ఫాలుడు దల్పక వ్రేటువేయగన్

గోలుమనేడ్చునా యగజ కోరిక దీర్పనేన్గుశీర్షమా

బాలుకమర్పనా శిశువు ప్రాణము బొందెను శంభుశక్తితోన్

బాలగణాధిపున్ గొలువ బల్కుల తల్లియొసంగు విద్యలన్ !

——————-

 

డా. ఉమాదేవి జంధ్యాల

(నా చిత్రానికి పద్య రచన చేసిన డా. ఉమాదేవి ప్రసాదరావు జంధ్యాల గారికి నా ధన్యవాదాలు)